Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Tết Trung Thu, hay còn gọi là Tết Đoàn Viên hoặc Rằm tháng Tám (Âm lịch), là một trong những lễ hội truyền thống quan trọng nhất tại các nước Á Đông. Để hiểu rõ hơn về ý nghĩa sâu xa của ngày lễ này, chúng ta cần tìm hiểu các truyền thuyết và nguồn gốc lịch sử đã tạo nên phong tục đặc sắc này.
Nguồn Gốc Lịch Sử Của Tết Trung Thu Theo Truyền Thuyết Trung Hoa
Tục vui Tết Trung Thu được ghi nhận đã có từ thời nhà Đường ở Trung Hoa, gắn liền với vua Đường Minh Hoàng (khoảng thế kỷ thứ tám, 713-755). Tuy nhiên, một dị bản khác chi tiết hơn nhắc đến đời vua Duệ Tôn, niên hiệu Văn Minh. Tương truyền, vào một đêm Rằm tháng Tám gió mát, trăng tròn vằng vặc, khi đang ngự chơi ngoài thành, nhà vua đã gặp một vị tiên giáng thế trong hình hài một ông lão phúc hậu.
Vị tiên này đã dùng phép thuật tạo ra một chiếc cầu vồng huyền ảo, nối liền mặt đất với cung trăng. Vua Duệ Tôn đã trèo lên cầu vồng, du ngoạn khắp cung Quảng và chiêm ngưỡng cảnh đẹp thơ mộng, huyền bí nơi đó. Khi trở về trần thế, nhà vua vô cùng luyến tiếc cảnh trăng tiên, bèn đặt ra ngày Rằm tháng Tám làm Tết Trung Thu để kỷ niệm cuộc du hành kỳ diệu này. Sau này, tục lệ này dần lan rộng và ảnh hưởng sâu sắc đến các nước láng giềng.
Hình ảnh minh họa không khí lễ hội Rằm tháng Tám, gắn liền với truyền thuyết sự tích Tết Trung Thu
Sự Tích Tết Trung Thu Trong Văn Hóa Truyền Thống Việt Nam
Mặc dù sử sách Việt Nam không ghi rõ chính xác thời điểm dân ta bắt đầu tổ chức Tết Trung Thu, nhưng các tài liệu cho thấy phong tục này đã được gìn giữ và phát triển hàng trăm năm. Tết Trung Thu ở Việt Nam không chỉ là dịp để ngắm trăng mà còn là Tết của trẻ em và Tết Đoàn Viên, thể hiện rõ nét văn hóa cộng đồng.
Ngay từ đầu tháng Tám Âm lịch, các khu chợ đã nhộn nhịp trưng bày các mặt hàng đặc trưng như lồng đèn giấy kính đủ hình dáng, những chiếc bánh nướng, bánh dẻo thơm ngon. Không khí vui tươi, màu sắc rực rỡ thu hút đông đảo người dân. Nhà nhà làm cỗ cúng gia tiên vào ban ngày, và tối đến là hoạt động phá cỗ thưởng Nguyệt.
Nhà nghiên cứu Phan Kế Bính đã diễn tả rõ ràng phong tục này trong tác phẩm “Việt Nam Phong tục”: “Ðầu cỗ là bánh mặt trăng (bánh Trung Thu), và dùng nhiều thứ bánh trái hoa quả, nhuộm các màu các sắc, sặc sỡ xanh, đỏ, trắng, vàng. Con gái hàng phố thi nhau tài khéo, gọt đu đủ thành các thứ hoa nọ hoa kia, nặn bột làm con tôm con cá coi cũng đẹp”. Đây cũng là dịp diễn ra hoạt động múa lân, rước đèn sôi động.
Phong tục người Việt rước đèn và bày cỗ trông trăng trong Tết Trung Thu truyền thống
Truyện Sự Tích Chị Hằng Nga và Hậu Nghệ
Bên cạnh nguồn gốc lịch sử, Tết Trung Thu còn gắn liền với huyền thoại sâu sắc về tình yêu và sự hy sinh: truyện sự tích Hằng Nga và Hậu Nghệ.
Tương truyền, vào thời xa xưa, Trái Đất bị tàn phá bởi mười ông mặt trời cùng lúc chiếu rọi, gây ra hạn hán và tai ương khủng khiếp. Một anh hùng dũng mãnh tên là Hậu Nghệ đã xuất hiện. Anh trèo lên đỉnh núi Côn Lôn, dùng cây cung thần lực của mình bắn rụng chín ông mặt trời, cứu muôn dân thoát khỏi cảnh diệt vong. Hậu Nghệ được mọi người tôn kính và trở thành thầy của rất nhiều chí sĩ. Trong số các học trò, có Bồng Mông là kẻ mang tâm địa bất chính.
Hậu Nghệ kết hôn với Hằng Nga, một người vợ hiền lành và xinh đẹp. Đôi vợ chồng này được ngưỡng mộ khắp nơi. Một hôm, Hậu Nghệ đi thăm bạn và tình cờ gặp Vương Mẫu Nương Nương. Cảm kích công lao của anh, Vương Mẫu đã ban cho Hậu Nghệ một viên thuốc trường sinh bất tử.
Uống viên thuốc này, người phàm sẽ lập tức trở thành tiên và bay lên trời. Nhưng Hậu Nghệ không nỡ rời xa vợ, bèn giao viên thuốc quý cho Hằng Nga cất giữ cẩn thận trong hộp đựng gương lược. Hành động cất giữ bí mật này không may bị tên học trò Bồng Mông gian ác nhìn thấy.
Ba ngày sau, khi Hậu Nghệ dẫn các học trò đi săn bắn, Bồng Mông giả vờ bị bệnh để ở lại. Khi Hậu Nghệ vừa khuất bóng, Bồng Mông tay cầm bảo kiếm, đột nhập vào phòng Hằng Nga, ép nàng phải giao nộp thuốc bất tử. Trong lúc nguy cấp, để bảo vệ viên thuốc khỏi rơi vào tay kẻ xấu, Hằng Nga đã vội vàng lấy thuốc ra và uống hết.
Sau khi uống thuốc, thân thể Hằng Nga trở nên nhẹ bẫng, bay vụt khỏi mặt đất, xuyên qua cửa sổ và bay thẳng lên bầu trời. Tuy nhiên, vì vẫn còn lưu luyến người chồng dưới nhân gian, Hằng Nga đã dừng lại ở mặt trăng – nơi gần với Trái Đất nhất – và hóa thân thành tiên nữ cai quản cung Quảng.
Tối hôm đó, Hậu Nghệ trở về nhà và nghe các thị nữ kể lại sự việc trong đau khổ. Anh ngửa cổ lên trời gọi tên vợ. Bất ngờ thay, anh thấy ánh trăng đêm rằm hôm ấy đặc biệt sáng ngời, và trên đó thấp thoáng một bóng hình quen thuộc giống hệt Hằng Nga. Hậu Nghệ lập tức sai người lập bàn hương án trong hậu hoa viên, bày biện những món ăn và hoa quả mà Hằng Nga yêu thích nhất để bày tỏ lòng tưởng nhớ.
Sau khi biết tin Hằng Nga lên cung trăng thành tiên nữ tốt bụng, người dân cũng noi theo Hậu Nghệ, lần lượt bày hương án dưới ánh trăng, cầu xin Hằng Nga ban cho may mắn và bình an. Từ đó, phong tục “bái nguyệt” (cúng trăng) vào dịp Tết Trung Thu Rằm tháng Tám đã được lưu truyền rộng rãi trong dân gian, trở thành một phần không thể thiếu của văn hóa Á Đông.
Trẻ em Việt Nam tham gia lễ hội Rằm tháng Tám với lồng đèn cá chép và bánh Trung Thu
Sự tích Tết Trung Thu, dù được kể qua lăng kính lịch sử nhà Đường hay qua huyền thoại lãng mạn về Hằng Nga và Hậu Nghệ, đều khẳng định giá trị cốt lõi của ngày lễ này: sự đoàn tụ, lòng biết ơn và niềm hy vọng vào một cuộc sống tốt đẹp, viên mãn. Đây chính là nét đẹp văn hóa truyền thống được người Việt gìn giữ qua bao thế hệ.
Ngày cập nhật 29/11/2025 by Anh Hoàng
“Anh Hoàng” là tên thật của kyanhhoang.com, một nhà sáng tạo nội dung nổi tiếng. Hoàng chuyên về các video khám phá những địa điểm kỳ bí, rùng rợn, và các thử thách độc đáo, ít ai dám thử.
