Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Vùng đất xưa kia mang tên Nam Môn, nổi tiếng là nơi trù phú với ruộng đồng màu mỡ, cây trái tốt tươi và đàn gia súc béo tốt. Dù cuộc sống vật chất dư dả, xã hội nơi đây lại tồn tại sự phân hóa sâu sắc giữa kẻ lương thiện và người gian tham, đặc biệt là tầng lớp chức dịch đứng đầu làng. Khi ấy, sự giao tiếp giữa Thủy cung (Long Vương), Ngọc Hoàng và trần gian vẫn còn diễn ra. Đặc biệt, tại các dịp hội làng, những cuộc thi chọi bò luôn là tâm điểm, thu hút cả người dưới nước lên tham gia. Chúa làng Nam Môn, cùng với sự mách nước của kẻ mưu mẹo là Lý Bạch, đã sử dụng những con bò khỏe nhất để thắng cược, thu về lợi lộc khổng lồ. Sự tham lam không dừng lại ở đó; khi thiếu thốn, chúng còn tổ chức trộm trâu bò làng khác, dùng mưu mẹo kéo giật lùi để xóa dấu vết, thể hiện sự coi thường luật pháp và đạo lý.
Hồ Ba Bể nơi non nước hữu tình gắn liền với sự tích về lòng tham và lòng nhân ái
Sự tham lam và hành vi bất chính của dân làng Nam Môn đã thấu đến tai Long Vương dưới Thủy cung. Trong hội xuân năm đó, một tốp người lạ xuất hiện, dẫn theo một con bò có chiếc đuôi nhỏ và xoăn tít như vặn thừng, thách đấu với mức cược gấp đôi. Mặc dù bò lạ trông có vẻ nhỏ hơn, Chúa làng vẫn tự tin chấp nhận. Trận đấu diễn ra căng thẳng. Ban đầu, bò lạ có vẻ yếu thế, bị dồn lùi dần về phía bờ sông. Tuy nhiên, ngay khi chân nó vừa chạm vào mặt nước, một nguồn sức mạnh thần kỳ bỗng trỗi dậy. Con bò lạ gồng mình phản công dữ dội. Trong tiếng “Rầm!” vang trời, đối thủ của Nam Môn bị hất tung, rơi xuống và chết ngay tại chỗ. Cả hội làng Nam Môn kinh hoàng, còn các hội bạn thì reo hò hả hê, mừng vì đã thấy được sự thất bại của những kẻ ngạo mạn.
Sau một thời gian, con bò đuôi xoăn năm xưa lại lạc vào làng. Thói tham lam ăn sâu bén rễ khiến Chúa làng và các chức dịch quyết tâm bắt bò để giết thịt. Chúng nhận ra đó chính là con vật đã đánh bại niềm kiêu hãnh của làng. Theo lời Lý Bạch, chúng dồn con bò lên núi cao, nơi nó mắc kẹt trong một hốc đá. Cả bọn hả hê xẻ thịt, nhưng khi chia phần, chúng chỉ còn lại cái đuôi và vài miếng da thừa thãi. Chúng nhớ đến người góa phụ hiền lành ở cuối làng, bèn ném cho bà số thịt thừa đó, coi như là ban phát.
Dưới Thủy cung, Long Vương biết được tin con bò bị giết thịt. Ngài vô cùng giận dữ, quyết định trừng phạt dân làng Nam Môn. Tuy nhiên, theo lời góp ý của cụ già, cần phải phân biệt rõ kẻ ác và người lương thiện trước khi giáng họa. Long Vương phái sứ giả lên trần gian để điều tra. Sứ giả, dưới lốt một ông khách lam lũ, đi khắp làng hỏi thăm về con bò bị lạc nhưng chỉ nhận được những lời chối quanh co. Chỉ khi đến nhà người góa phụ, bà đã thành thật kể lại và đưa cái đuôi bò còn sót lại.
Ông khách tái mặt, sau khi tìm hiểu gia cảnh, ông căn dặn người góa phụ một mật kế: “Đêm nay sẽ có chuyện khác thường xảy ra. Đất nhà chị đến đâu, hãy lấy tro bếp rắc xung quanh đến đó.” Ông còn trao cho bà một nắm thóc, dặn khi cần kíp hãy tung ra, và nhắc nhở chân lý: “Người ở lành sẽ gặp lành, kẻ ác sẽ gặp ác.” Nói xong, ông khách vụt biến mất.
Đêm hôm đó, trời đất nổi giông bão kinh hoàng. Mây đen kéo đến, sấm sét xé tai, mưa như trút nước. Đúng nửa đêm, những tiếng nổ ầm ầm rung chuyển lòng đất. Sáng hôm sau, cảnh tượng kinh hoàng đập vào mắt: chỉ còn lại khoảnh đất nhà người góa phụ được rắc tro bếp nổi lên giữa biển nước mênh mông. Đó chính là tiền đề cho sự hình thành Hồ Ba Bể ngày nay, một cái hồ lớn được tạo nên từ thảm họa. Tiếng kêu khóc, gào thét vang khắp vùng.
Sực nhớ lời dặn, người góa phụ tung nắm thóc ra. Kỳ lạ thay, mỗi hạt thóc tách đôi, vỏ trấu biến thành những chiếc thuyền độc mộc nhỏ bé. Bất chấp hiểm nguy, người góa phụ chèo thuyền ra cứu vớt những người còn sống sót đang chìm trong hoảng loạn, giao thuyền cho những người khỏe mạnh để tiếp tục công cuộc cứu nạn.
Đến chiều tối, khi cái đói và sự sợ hãi lên đến tột cùng, mặt hồ bỗng sủi bọt, rồi những quả tròn tròn, trắng trắng, to bằng đầu ngón tay nổi lên. Mọi người nếm thử và kinh ngạc: chúng bùi như bột chín, nhân ngọt như đường. Đó chính là những chiếc bánh của trời ban – Pẻng Phạ (Bánh Trời) – cứu đói cho những người dân lương thiện. Từ đó về sau, người dân làm ra loại bánh này để cúng tế, ghi nhớ ân cứu mạng của Trời đất đối với những người nhân đức.
Sau thảm họa, những cư dân còn sống sót nhận ra vùng đất Nam Môn đã biến mất vĩnh viễn dưới lòng hồ. Họ bàn nhau tìm đường di cư lên vùng đất mới. Họ ngược dòng sông, đi suốt chín ngày ròng rã gian khổ, cuối cùng đến được vùng đất mà nay là xã Nam Ty, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng. Câu ca dao địa phương vẫn còn lưu truyền:
Nam Ty ni Nam Mậu
Pây khẩu cẩu vằn tàng.
(Nam Ty chạy Nam Mẫu)
(Đi hết chín ngày đường)
Tuy nhiên, người góa phụ đã quyết định ở lại trên gò đất duy nhất còn sót lại giữa hồ. Bà tin rằng trời còn để lại căn nhà, chuồng trâu, chuồng lợn thì còn cho bà con đường sống, và bà cần ở đó để trông coi, cứu giúp những người gặp nạn khi qua hồ. Bà dùng thuyền độc mộc xúc tôm, bắt cá nuôi thân và luôn sẵn lòng chèo thuyền ra giữa sóng gió để cứu vớt người gặp nạn. Năm tháng trôi qua, bà trở thành một bà già tóc bạc, lưng còng.
Một ngày kia, dân làng không thấy làn khói bếp của bà bốc lên nữa. Khi đến thăm, họ thấy mọi thứ vẫn còn nguyên vẹn, nhưng không tìm thấy bà. Thay vào đó, ngay giữa gian nhà, một khối đá lớn mọc lên, có hình dáng như một người phụ nữ đứng nghiêng nghiêng, ngóng về phương trời xa. Mọi người nhận ra đó chính là sự hóa thân của bà góa. Hai vệt nước chảy từ mỏm đá xuống như hai dòng lệ đã khiến mọi người thốt lên trong nước mắt. Họ lập tức bày lễ, thắp hương thành tâm vái lạy. Khối đá ấy ngày nay được gọi là Pò Giả Mải (Đảo Bà Góa), trở thành biểu tượng thiêng liêng về lòng nhân hậu và sự hy sinh không mệt mỏi trong sự tích hồ Ba Bể. Bất kể là người xuôi hay người ngược dòng, khi đi qua nơi đây, họ đều dừng chân thắp nén hương, bày tỏ lòng thành kính và biết ơn công đức của người phụ nữ đã cứu giúp dân lành.
Ngày cập nhật 27/11/2025 by Anh Hoàng
“Anh Hoàng” là tên thật của kyanhhoang.com, một nhà sáng tạo nội dung nổi tiếng. Hoàng chuyên về các video khám phá những địa điểm kỳ bí, rùng rợn, và các thử thách độc đáo, ít ai dám thử.
