Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Cây Sấu, với tên khoa học là Dracontomelon duperreanum, là một loài cây bản địa gắn liền mật thiết với văn hóa và ẩm thực Việt Nam, đặc biệt là Hà Nội. Tuy nhiên, nguồn gốc cái tên “Sấu” lại mang một ý nghĩa giản dị mà thú vị. Tên tiếng Hán của nó là “nhân điện tử”, nhưng trong dân gian, cái tên “Sấu” (có nghĩa là “gầy gò”) được dùng phổ biến vì quả sấu xanh khi ăn có vị chua rất gắt, khiến người thưởng thức phải nhăn nhó, hóp má, tạo cảm giác mặt gầy đi.
Lịch Sử và Giá Trị Truyền Thống của Cây Sấu
Việc sử dụng quả sấu đã có từ rất lâu đời trong lịch sử Việt Nam. Theo các ghi chép cổ, từ đầu Công nguyên, người Việt đã biết chế biến quả sấu thành các món ăn và bài thuốc. Các phương pháp chế biến truyền thống bao gồm tẩm mật với quả tươi, ướp muối rồi phơi khô để làm ô mai; hoặc ướp muối để tạo ra món tương sấu. Trong các dịp cỗ bàn, canh sấu nấu cùng thịt gà hoặc thịt vịt là món ăn không thể thiếu. Ngày nay, sấu tiếp tục được ưa chuộng qua các món như nước sấu đá giải nhiệt, sấu bao tử ngâm nước mắm, hoặc đơn giản là cho vào nước rau muống luộc để tăng thêm vị chua thanh mát.
Cây sấu không chỉ là nguồn cung cấp ẩm thực mà còn là tài sản quý giá. Sách “Đại Nam nhất thống chí” triều Nguyễn ghi chép rằng các huyện Phù Ninh (Phú Thọ), Bất Bạt (Ba Vì, Hà Nội), Mỹ Lương (Chương Mỹ, Hà Nội) và Lương Sơn (Hòa Bình) trồng rất nhiều sấu. Người dân nơi đây quan niệm rằng, vườn sấu và trám đen là di sản mà ông cha để lại cho con cháu, mang lại “lợi ích trăm đời”. Họ bán quả sấu và hạt trám đen (dùng để ép dầu) để kiếm sống. Ngoài ra, trong Đông y, lá, hoa và quả sấu còn được dùng làm thuốc chữa nhiều loại bệnh.
Sự Tích Về Sự Lựa Chọn Của Cây Sấu Ở Hà Nội
Mặc dù cây sấu đã phổ biến ở Việt Nam, nhưng câu chuyện về cách nó trở thành biểu tượng của thủ đô Hà Nội lại gắn liền với một giai đoạn lịch sử đặc biệt – thời kỳ thực dân Pháp chiếm đóng.
Năm 1883, sau khi chiếm tỉnh Hà Nội, công sứ Pháp Bonnal đã chủ trương quy hoạch lại thành phố (tương ứng với khu vực quận Hoàn Kiếm và một phần Ba Đình ngày nay). Trong nỗ lực giảm bớt cái nắng nóng gay gắt của mùa hè miền Bắc, chính quyền thành phố đã đặt ra những tiêu chí vô cùng khắt khe để lựa chọn giống cây trồng trên các tuyến phố mới:
- Thân cây: Phải thẳng, khó trèo leo để đảm bảo an ninh và trật tự đô thị.
- Hệ rễ: Phải là rễ cọc, tránh bị gió bão quật đổ và không xuyên vào móng nhà mặt phố, gây hư hại công trình.
- Tán cây: Phải có tán rộng để che bóng mát, nhưng không tiết ra nhựa độc hại.
- Hoa: Không được có mùi khó chịu.
- Lá: Phải rụng rải rác quanh năm để việc vệ sinh đường phố được thuận tiện, không dồn ứ lá vào một mùa.
Cây Sấu đã đáp ứng hầu hết các tiêu chí này một cách hoàn hảo, thậm chí còn có ưu điểm vượt trội: cây lớn đến đâu thì xòe tán đến đó. Về mặt thẩm mỹ, cây sấu mang hình dáng như chiếc nấm duyên dáng và có lá hình mắt nai rất đẹp. Điểm yếu duy nhất là cây có quả, nhưng vì những ưu điểm vượt trội khác, chính quyền đã quyết định chọn Sấu. Sấu trở thành loại cây duy nhất trồng trên phố có quả ăn được, và là cây duy nhất không cần phải trồng thử nghiệm tại Vườn thực vật (nay là Vườn Bách thảo).
Các phố đầu tiên được trồng sấu là các tuyến phía đông hồ Gươm như Lê Phụng Hiểu, Lê Thánh Tôn, Lý Thái Tổ, Ngô Quyền. Sau đó, khi khu phố phía nam hồ Gươm được xây dựng vào đầu thế kỷ XX (như phố Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo), và khu phố phía tây (Điện Biên Phủ, Lê Hồng Phong, Trần Phú) mọc lên, cây sấu tiếp tục được chọn làm cây xanh chủ đạo.
Ý Nghĩa Ứng Dụng và Lợi Ích Của Quả Sấu
Quả sấu không chỉ là nguyên liệu ẩm thực mà còn là một vị thuốc dân gian quý giá. Trong cuộc sống hàng ngày, các bộ phận của cây sấu mang lại nhiều lợi ích sức khỏe:
- Chữa nôn nghén: Quả sấu giúp giảm các triệu chứng nôn nghén ở phụ nữ mang thai.
- Chữa chứng ho và đau họng: Vị chua thanh và tính mát của sấu (thường dùng dưới dạng ô mai hoặc nước sấu ngâm) có tác dụng làm dịu cổ họng, giảm ho.
- Chữa chứng nhiệt miệng, khô khát: Sấu giúp thanh nhiệt, giải độc, rất tốt cho người bị nhiệt miệng hoặc khô khát vào mùa hè.
- Chữa lở ngứa và say rượu: Lá và quả sấu cũng được dùng trong các bài thuốc dân gian để hỗ trợ điều trị các vấn đề này.
Ngày cập nhật 27/11/2025 by Anh Hoàng
“Anh Hoàng” là tên thật của kyanhhoang.com, một nhà sáng tạo nội dung nổi tiếng. Hoàng chuyên về các video khám phá những địa điểm kỳ bí, rùng rợn, và các thử thách độc đáo, ít ai dám thử.
