Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Sự tích ông Dầu bà Dầu là một trong những truyền thuyết nổi tiếng của Việt Nam, gắn liền với kinh thành Thăng Long xưa (Hà Nội ngày nay). Câu chuyện không chỉ là bi kịch về số phận của hai vợ chồng buôn dầu lương thiện dưới thời nhà Lý mà còn lý giải một cách đầy cảm động về nguyên nhân tại sao hai dòng sông quan trọng bậc nhất của kinh đô là sông Tô Lịch và sông Thiên Phù lại dần dần bị thu hẹp.
1. Bệnh Trọng Của Nhà Lý và Quẻ Bói Kinh Hoàng
Vào thời kỳ nhà Lý trị vì, nhà vua đột nhiên mắc phải căn bệnh đau mắt kinh niên. Cặp mắt của thiên tử sưng húp, nhức nhối suốt ngày đêm, khiến ngài không thể ra điện Kính Thiên coi chầu. Triều đình rối ren, các lương y nổi tiếng nhất trong và ngoài kinh thành đều được vời vào nhưng mọi cố gắng đều vô hiệu.
Trong bối cảnh bế tắc, hai người lính hầu đã dẫn vào cung một thầy bói dịch lừng danh từ núi Vân Mộng. Sau khi gieo mấy đốt cỏ thi, ông thầy bói lập tức đưa ra lời giải đoán kinh hoàng:
– Tâu bệ hạ, quẻ này ứng nghiệm rằng bệ hạ đã bị “thủy phương càn tuất” xuyên vào mắt. Bệnh này không thể dùng thuốc mà chữa khỏi, trừ phi phải trấn áp được tà khí này thì mới tai qua nạn khỏi.
Theo lời thầy bói, nhà vua lập tức phái hai viên quan Bộ Lễ đi về phía Tây Bắc kinh thành Thăng Long. Khu vực này khi đó có hai con sông nhỏ là Tô Lịch và Thiên Phù hợp lưu với nhau, sau đó thông ra sông Cái (sông Hồng) tại bến Giang Tân (nơi giao nhau của các dòng sông). Tại đây, họ dựng đàn cúng Hà Bá cầu xin thần linh về bệnh tình của hoàng đế.
Đêm hôm đó, thần linh báo mộng cho viên quan: phải đến sáng tinh sương ngày ba mươi tháng Chạp, cử người đứng ở bến đò, bắt lấy người đầu tiên đến đó và quẳng xuống sông. Phong cho họ làm thần sẽ trấn áp được tà khí. Nghe tấu trình, vua Lý không chút do dự. Mạng sống của vài người dân thường không đáng kể so với con mắt của hoàng đế, nhất là khi Tết Nguyên Đán đã cận kề với nhiều nghi lễ long trọng.
2. Thảm Kịch Đêm Ba Mươi: Số Phận Nghiệt Ngã Của Ông Dầu Bà Dầu
Ở làng Cảo, thuộc tả ngạn sông Tô, có hai vợ chồng làm nghề bán dầu rong. Người dân quen gọi họ là ông Dầu bà Dầu. Họ sống bằng nghề buôn bán nhỏ nhoi, sáng sớm gánh dầu vào thành bán, chiều tối lại trở về.
Ngày ba mươi tháng Một (tháng Chạp), nhằm chuẩn bị cho dịp Tết Nguyên Đán khi các chùa chiền và nhà dân cần dùng nhiều dầu thắp hương, hai vợ chồng dậy thật sớm. Người chồng gánh chảo, người vợ vác gáo, cùng nhau rảo bước đến ngã ba sông Tô Lịch – Thiên Phù để chờ đò qua bến Giang Tân.
Lúc này, đường còn vắng vẻ. Họ vào nghỉ chân trong chòi canh đợi đò mà không hề hay biết có hai tên cấm vệ đã được lệnh rình rập ở đó. Vừa thấy hai người, chúng từ trong bóng tối xông ra. Thấy Ông Dầu Bà Dầu có vẻ hoảng sợ, hai tên lính trấn an bằng cách lân la hỏi chuyện.
Chúng vờ hỏi han về cuộc sống khổ cực của hai vợ chồng, rồi bất ngờ chuyển sang hỏi về món ăn yêu thích nhất của họ nếu có tiền dư dả. Ông Dầu trả lời đơn giản rằng ông thích một đĩa cơm nếp và một con gà mái ghẹ. Bà Dầu cũng cùng ý, nhưng thêm vào đó là một đĩa bánh rán, món bà thích nhất.
Hai vợ chồng sốt ruột đợi đò. Khi họ bước ra nhìn xuống sông, hai tên lính cấm vệ lập tức hành động. Chúng lén đến sau lưng, bịt mắt họ và lôi đi sềnh sệch. Mặc cho Ông Dầu Bà Dầu van xin và kêu cứu, chúng chẳng nói chẳng rằng, cột tay họ lại, nhấc bổng lên và ném mạnh cùng một lúc xuống dòng nước lạnh lẽo. Bọt tung sóng vỗ, hai người lương thiện chìm nghỉm trong dòng nước để phục vụ cho sự ích kỷ của vương triều. Xong việc, bọn lính bỏ trốn.
3. Lời Nguyền Của Phúc Thần và Sự Thu Hẹp Của Dòng Sông
Điều kỳ lạ đã xảy ra đúng như lời tiên đoán. Sáng mồng một tháng Chạp, mắt vua Lý bỗng nhiên khỏi hẳn, không còn dấu vết của bệnh tật.
Tuy nhiên, linh hồn căm phẫn của Ông Dầu Bà Dầu không cam chịu. Ngay ngày hôm sau, hai tên cấm vệ trực tiếp ra tay sát hại họ đã tự treo cổ chết dưới gốc đa trong hoàng thành. Đáng sợ hơn, ngay giữa ngày mồng một Tết, lão chủ quản ở bên kia Giang Tân bỗng dưng bị nhập. Trong chùa Vạn Thọ, lão bắt đầu nói những lời phạm thượng, nguyền rủa triều đình:
– Chúng ta là ông Dầu bà Dầu đây… Các người là quân man rợ bạc ác, là quân giết người lương thiện… Họ Lý nhà các người sẽ không còn một mống nào để mà nối dõi… Chúng ta sẽ thu hẹp hai con sông Tô Lịch và Thiên Phù lại…
Những tin tức về lời nguyền ứng nghiệm bay về cung khiến nhà vua vô cùng lo sợ. Để xoa dịu oán khí, nhà vua đã lập một đền thờ trang trọng tại ngã ba Giang Tân và phong cho Ông Dầu Bà Dầu làm phúc thần. Hàng năm, cứ đến ngày ba mươi tháng Một, triều đình phái quan Bộ Lễ đến cúng tế hai vị thần bằng chính những món ăn mà khi còn sống họ ưa thích: cơm nếp, gà mái ghẹ và bánh rán.
Nhưng lời nguyền của phúc thần vẫn linh ứng một cách tàn khốc. Ngôi báu nhà Lý chẳng bao lâu sau đã lọt về tay nhà Trần. Dòng họ Lý bị tiêu diệt, đến mức người ta truyền rằng chỉ những người đổi qua họ Nguyễn mới có thể trốn thoát.
Về mặt địa lý, sông Thiên Phù quả nhiên bị lấp dần, lấp dần cho đến ngày nay chỉ còn là một lạch nước nhỏ ở phía Nhật Tân. Sông Tô Lịch cũng không thoát khỏi số phận tương tự: ngày nay chỉ còn là một rãnh nước đen ngòm, không còn giữ được vẻ đẹp và sự quan trọng về giao thương như xưa. Sự tích ông Dầu bà Dầu đã trở thành lời giải bi thương cho sự thay đổi dòng chảy và hình dạng của hai con sông lịch sử này.
Duy chỉ có miếu thờ hai vị phúc thần ở vùng Bưởi vẫn được duy trì. Hàng năm, dân chúng vẫn mang lễ vật theo sở thích của hai vợ chồng đến cúng lễ vào ngày ba mươi tháng Chạp, tưởng nhớ đến sự hy sinh oan uổng của Ông Dầu Bà Dầu.
Ngày cập nhật 27/11/2025 by Anh Hoàng
“Anh Hoàng” là tên thật của kyanhhoang.com, một nhà sáng tạo nội dung nổi tiếng. Hoàng chuyên về các video khám phá những địa điểm kỳ bí, rùng rợn, và các thử thách độc đáo, ít ai dám thử.
